MSSQL T-SQL 4 dakika okuma

Window Fonksiyonlarının Kullanılması:LEAD, LAG, FIRST_VALUE, LAST_VALUE Kullanımı

LEAD, LAG, FIRST_VALUE ve LAST_VALUE window fonksiyonlarının kullanım amacı, avantaj/dezavantajları ve örnek T-SQL sorgularıyla anlatımı

18 Eylül 2026 17 görüntülenme
Paylaş:
Window Fonksiyonlarının Kullanılması:LEAD, LAG, FIRST_VALUE, LAST_VALUE Kullanımı

LEAD() Fonksiyonu

Belirlenen offset değerine göre kendinden sonraki gelen değeri döndürür. Eğer böyle bir değer yoksa default olarak atanan değeri döndürür. Fonksiyonda default değeri girilmezse NULL sonucunu döndürür. Ayrıca fonksiyonumuzda herhangi bir offset değeri girilmezse default 1 atanır. 

Kullanım amacı: Bir sonraki satırın değerine erişmek - sıradaki işlemi/tarihi önceden görmek, iki satır arası fark hesabı, kohort/sıra analizlerinde bir sonraki adımı işaretlemek.
Avantaj: LAG ile aynı; tek geçişte hem geçmişe hem geleceğe bakış sağlar.
Dezavantaj: Partition'ın son satırında sonuç NULL döner, uygulama tarafında bu durumun ele alınması gerekir.
Kullanımı: LEAD ( scalar_expression [offset], [default] ) OVER ( [partition_by_clause] order_by_clause )

SELECT AdSoyad,
    Departman,
    Maas,
    LEAD(Maas) OVER (PARTITION BY Departman
    ORDER BY Maas DESC) AS SonrakiMaas
FROM dbo.Calisanlar;

LAG() Fonksiyonu

LAG() fonksiyonu ise LEAD() fonksiyonumuzun tam tersi bir mantıkta çalışır. Yani Kendinden önce gelen değeri döndürür. Eğer böyle bir değer yoksa default olarak atanan değeri döndürür. Bu fonksiyonumuzda da herhangi bir offset değeri belirtilmezse default 1 atanır.

Kullanım Amacı: Bir önceki satırın değerine erişmek - bu ay vs geçen ay karşılaştırması, önceki işlem tarihinden bu yana geçen süre, artış/azalış hesabı.
Avantaj: Self-join'e göre tek geçişli, performanslı; okunabilir.
Dezavantaj: offset sabit olmalı, dinamik olamaz; ORDER BY sütunu index'siz ise sort maliyeti artar.
Kullanımı: LAG ( scalar_expression [offset], [default] ) OVER ( [partition_by_clause] order_by_clause )

SELECT AdSoyad,
    Departman,
    Maas,
    LAG(Maas) OVER (PARTITION BY Departman
    ORDER BY Maas DESC) AS OncekiMaas
FROM dbo.Calisanlar;

  • scalar_expression: Skaler ifademize bir değer atanır. Bu değerimize bir analitik fonksiyon atayamayız.
  • offset: Mevcut satırdan girilen değer kadar ileri (LEAD) veya geri (LAG) gidilmesini sağlar. Bu değerimize bir negatif sayı veya analitik fonksiyon kullanamayız. Herhangi bir değer belirtilmezse default 1 atanır.
  • partition_by_clause: Sonuç kümesinin istenilen kolona göre bölümlendirilmesini sağlar. Eğer kullanılmazsa fonksiyon, tüm satırları tek bir grupta ele alır.
  • order_by_clause: Fonksiyon uygulanmadan önce verilerin sırasını gösterir. partition_by_clause belirtilirse verileri her veri kümesi içinde sıralar. Kullanımı zorunludur.

FIRST_VALUE() Fonksiyonu

Kullanım amacı: Bir grup içindeki ilk satırın (örn. departmanın en yüksek maaşlısı, müşterinin ilk siparişi) değerini her satırda göstermek - referans/baz değer karşılaştırması. 
Avantaj: Varsayılan çerçeve (RANGE ... CURRENT ROW) ile doğrudan çalışır, ekstra çerçeve tanımı gerekmez. 
Dezavantaj: "İlk" tanımı tamamen ORDER BY'a bağlıdır; yanlış sıralama yanlış referans değeri üretir.

SELECT AdSoyad,
    Departman,
    Maas,
    FIRST_VALUE(Maas) OVER (PARTITION BY Departman
    ORDER BY Maas DESC) AS EnYuksekMaas
FROM dbo.Calisanlar;

LAST_VALUE() Fonksiyonu

Kullanım amacı: Bir grup içindeki son satırın (örn. departmanın en düşük maaşlısı, müşterinin son işlem tarihi) değerini her satırda göstermek - dönem sonu/son durum analizleri. 
Avantaj: FIRST_VALUE ile birlikte kullanılınca aynı satırda hem alt hem üst sınır gösterilebilir (min-max analizi). 
Dezavantaj: Varsayılan çerçeve CURRENT ROW'da bittiği için, açıkça ROWS BETWEEN UNBOUNDED PRECEDING AND UNBOUNDED FOLLOWING yazılmazsa her satır kendi değerini döner - en sık yapılan hata budur.

SELECT AdSoyad,
    Departman,
    Maas,
    LAST_VALUE(Maas) OVER ( PARTITION BY Departman
    ORDER BY Maas DESC ROWS BETWEEN UNBOUNDED PRECEDING
    AND UNBOUNDED FOLLOWING ) AS EnDusukMaas
FROM dbo.Calisanlar;

SQL Örnekleri

-- Kaynak örnek tablo: Calisanlar (CalisanID, AdSoyad, Departman, Maas, IseBaslamaTarihi) 

-- LAG / LEAD: departman içinde maaşa göre sıralı önceki ve sonraki maaş
SELECT AdSoyad,
    Departman,
    Maas,
    LAG(Maas) OVER (PARTITION BY Departman
    ORDER BY Maas DESC) AS OncekiMaas,
    LEAD(Maas) OVER (PARTITION BY Departman
    ORDER BY Maas DESC) AS SonrakiMaas
FROM dbo.Calisanlar
ORDER BY Departman,
    Maas DESC; 

-- offset ve varsayılan değer parametreleriyle kullanım
SELECT AdSoyad,
    Maas,
    LAG(Maas, 1, 0) OVER (PARTITION BY Departman
    ORDER BY Maas DESC) AS OncekiMaasVeyaSifir
FROM dbo.Calisanlar; 

-- FIRST_VALUE / LAST_VALUE: departmanın en yüksek ve en düşük maaşı her satırda
SELECT AdSoyad,
    Departman,
    Maas,
    FIRST_VALUE(Maas) OVER ( PARTITION BY Departman
    ORDER BY Maas DESC ) AS EnYuksekMaas,
    LAST_VALUE(Maas) OVER ( PARTITION BY Departman
    ORDER BY Maas DESC ROWS BETWEEN UNBOUNDED PRECEDING
    AND UNBOUNDED FOLLOWING -- doğru çerçeve olmadan LAST_VALUE her satırda kendi değerini döner ) AS EnDusukMaas
    FROM dbo.Calisanlar; -- Pratik kullanım: bir önceki işe başlama tarihine göre kaç gün fark var
    SELECT AdSoyad, Departman, IseBaslamaTarihi, DATEDIFF( DAY, LAG(IseBaslamaTarihi) OVER (PARTITION BY Departman
            ORDER BY IseBaslamaTarihi)
        , IseBaslamaTarihi ) AS OncekiCalisandanGunFarki
    FROM dbo.Calisanlar;


Tüm Makalelere Dön
Muhammed AKTEPE